بررسی فلور چادگان در استان اصفهان

نویسندگان

1 دانشگاه پیام نور، گروه زیست‌شناسی، تهران ٤٦٩٧-١٩٣٩٥، ج.ا. ایران

2 مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

فلور گیاهی منطقه چادگان واقع در 115 کیلومتری غرب مرکز استان اصفهان بررسی شد. منطقه مورد مطالعه یک منطقه کوهستانی با وسعت حدود 10000 هکتار، شامل پستی و بلندی‌های متعدد از جمله تپه‌های کوتاه و دشت‌های کوچک است. میزان متوسط بارندگی سالیانه 3/324 میلی‌متر و ارتفاع منطقه بین حداقل 1950 و حداکثر 3915 متر از سطح دریا (متوسط 2932 متر) است. در مجموع 339 گونه گیاهی متعلق به 204 جنس و 54 تیره شناسایی شد. تیره Asteraceae با دارا بودن 27 جنس و 49 گونه و نیز جنس گون از خانواده Fabaceae با دارا بودن 25 گونه به ترتیب بزرگترین تیره و جنس منطقه را تشکیل می‌دهند. در حدود 5% گونه‌ها فانروفیت، 11% کامفیت، 44% همی‌کریپتوفیت، 13% ژئوفیت و 27% تروفیت هستند. بررسی طیف زیستی و غلبه شکل‌های زیستی همی‌کریپتوفیت و تروفیت (مجموعاً 71%)، نشانگر فلور خاص مناطق کوهستانی مرکزی ایران است. از نظر توزیع جغرافیایی 6/64% گیاهان به ناحیه ایرانی-تورانی، 7/9% چند منطقه‌ای و 7/25% به سایر نواحی تعلق دارد. همچنین، تعداد 29 گونه که بو‌م‌زاد ایران هستند، 3 گونه در حال انقراض، 3 گونه نادر و 15 گونه آسیب‌پذیر در این منطقه شناسایی شدند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An investigation of the flora of the Chadegan region in Isfahan province

نویسندگان [English]

  • Mehdi Yousofi 1
  • Reza Safari 1
  • Mostafa Nowroozi 2
1 Biology Department, Payame Noor University, 19395-4697 Tehran, I. R. of IRAN
2 Isfahan Agricultural Research and Natural Resources Center, Isfahan, Iran
چکیده [English]

In this study, the flora of the Chadegan region, in 115 Km of the west of Isfahan investigated. This region is a mountainous area with some small plains and short hills that cover a surface of ca. 10000 hectares. The annual precipitation in the region is about 324.3 mm and its elevation varies from 1950 to 3915 meter above of the sea level (mean is 2932 m). The results showed that there were 339 plant species belonging to 204 genera and 54 families of higher vascular plants (49 families were dicotyledones, 5 families were monocotyledons, 1 family was gymnosperme and 1 family was cryptogame). The family Asteraceae with 27 genera and 49 species was the largest family and the genus Astragalus (Fabaceae) with 25 species was the largest genus in the region, respectively. The genera Centaurea with 9 species, Cousinia and Salvia each with 6 species, and Polygonum, Stachys and Allium each with 5 species are the other large genera in the flora of Cahdegan region. Furthermore, 3 species were parasitic or semi- parasitic plants. Survey of the life form of the plants showed that 5% of the species were phanerophytes, 11% were chamaephytes, 44% were hemicryptophytes, 13% were geophytes and 27% were therophytes. The dominance of hemicryptophytes and therophytes (totally, 71%), indicates the severe conditions of the area which is characteristics of the mountainous regions. Phytogeographically, 64.6% of the species belonged to the Irano-Turanian region, 9.7% were pluriregional and 25.7% belonged to the other regions. Also, 29 species were endemic for the flora of Iran, 3 species were endangered, 3 species were rare, and 15 species were vulnerable.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Life forms
  • Chadegan
  • Flora

 

پوشش گیاهی تنظیم‌کننده جریان آب‌های سطحی و زیر زمینی، تأمین کننده غذای دام‌های وحشی و اهلی، پناهگاهی برای وحوش بوده و اهمیت زیادی در حفظ خاک و جلوگیری از فرسایش آن دارد. در واقع پوشش گیاهی مانند چتری است که زمین را حفظ می‌کند و مناظر بدیعی از طبیعت را در مقابل چشم انسان‌ها قرار می‌دهد. این چنین ارزش‌ها و سایر مزیت‌های پوشش گیاهی، ما را بر آن می‌دارد که این موهبت خدادادی را ارج نهیم و به مطالعه آن بپردازیم (مصداقی، 1384). از این جهت شناخت فلور و پوشش گیاهی مناطق مختلف اهمیت ویژه‌ای می‌یابد.

مطالعه فلور مناطق مختلف ایران سابقه‌ای نسبتاً طولانی دارد و تا کنون پوشش گیاهی مناطق متعددی از کشور پهناورمان توسط پژوهشگران مختلف به روش فلوریستیک بررسی شده است (یوسفی، ١٣٨٥). در استان اصفهان نیز مناطق حفاظت شده کلاه قاضی (آریاوند، ١٣٧5)، بخشی از منطقه حفاظت شده موته (رحیمی‌نژاد و فلاحی، ١٣٧٨)، پناهگاه حیات وحش قمشلو (یوسفی، ١٣٨٢)، ذخیره‌گاه قزاآن کاشان (بتولی، ١٣٨٢)، منطقه ونک سمیرم (پریشانی، ١٣٨٤)، و فریدون‌شهر (نکوخو، ١٣٨٧) مطالعه شده‌اند. شهرستان چادگان واقع در غرب استان اصفهان به لحاظ این که بخشی از حوضه آبخیز سد زاینده‌رود است و تأسیسات سد بزرگ زاینده‌رود در آن قرار دارد و بخش غربی آن جزو مراتع در حال بهره‌برداری است و نیز به لحاظ جاذبه‌های گردشگری یکی از مناطق با اهمیت استان به شمار می‌آید. با وجود جمع‌آوری‌های پراکنده گونه‌های گیاهی در این منطقه (سعیدفر و نوروزی، ١٣٧٧)، تا کنون پوشش گیاهی آن به طور کامل مطالعه نشده بود. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی فلور منطقه است زیرا انجام هر گونه مطالعات مربوط به منابع طبیعی و اجرای طرح‌های توسعه‌ای در این منطقه به نوعی نیازمند داشتن اطلاع دقیق از نوع گیاهان آن است.

 

مواد و روشها

معرفی منطقه مورد مطالعه

این مطالعه در محدوده‌ای به وسعت تقریبی ١٠٠٠٠ هکتار و به مختصات ۵۰ درجه و ۱۳ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۵۱ دقیقه طول شرقی و ۳۲ درجه و ۳۲ دقیقه تا ۳۲ درجه و ۵۸ دقیقه عرض شمالی در شهرستان چادگان در فاصله تقریبی ۱۱۵ کیلومتری غرب مرکز استان اصفهان انجام شد (شکل ١). این شهرستان از سمت شمال و شرق با شهرستان تیران و کرون، از سمت شمال غرب با شهرستان فریدن، از سمت غرب با شهرستان فریدون‌شهر و از سمت جنوب با استان چهار محال و بختیاری هم مرز است. ارتفاع متوسط شهرستان ۲۹۳۲ متر و بلندترین و پست ترین نقاط آن به ترتیب برابر ۳۹۱۵ متر و ۱۹۵۰ متر از سطح دریاست. شیب عمومی منطقه در دو جهت، از سمت شمال به جنوب و از سمت غرب به شرق کاهش می‌یابد (سازمان جغرافیایی کشور، ١٣٥٠).

میانگین سالانه درجه حرارت هوا در منطقه ٨/٩ درجه سانتیگراد و میانگین‌های حداکثر و حداقل آن به ترتیب ٦٥/١ و ٩/١٧ درجه سانتیگراد است. حداقل مطلق دما نیز 25- (دی‌ ماه) و حداکثر مطلق آن 5/38 درجه سانتیگراد (مرداد ماه) است. متوسط بارش سالیانه منطقه 3/324 میلی‌متر است که از حدود 300 میلی‌متر در شرق تا 543 میلی‌متر در غرب متفاوت بوده و از غرب به شرق از مقدار آن کاسته می‌شود. 50% از ریزش‌های جوی به صورت برف و در زمستان حادث می‌شود. میانگین رطوبت نسبی سالیانه نیز 3/48 درصد، تعداد روزهای یخبندان در سال ۱۵۲ روز، میانگین تبخیر سالیانه ۱۶۰۶ میلی‌متر، فشار بخار آب اشباع جو ۱۱/۱۲ میلی‌بار و فشار بخار آب واقعی جو ۱۴/۵ میلی‌بار است. شکل ٢ منحنی دما-باران منطقه را نشان می‌دهد. بارندگی حوضه آبخیز سد زاینده رود تحت تأثیر جریان‌های جوی مدیترانه‌ای قرار دارد که از غرب، شمال غرب و جنوب غرب وارد منطقه شده و به مدت 8 ماه از اول مهر تا اوایل خرداد ماه حوضه را تحت تأثیر قرار می‌دهند (اداره مطالعات و طراحی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان، ١٣٧٦).

اقلیم منطقه مورد مطالعه بر اساس روش کوپن (Koppen) (عصری، 1384)، معتدل قاره‌ای یا سرد با تابستان‌های خنک، طبق روش گوسن (Gaussen)، استپی سرد و به نظر کریمی (1366) معتدل مرطوب با زمستان‌های سرد است (اداره مطالعات و طراحی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان، ١٣٧٦).

 

 

 

شکل ١- منطقه مورد بررسی در شهرستان چادگان و ایستگاه‌های عمده جمع‌آوری گیاهان؛ 1) چادگان، 2) لاخشکه، 3) دره‌گاو، 4) کوه‌بزی‏‏‏ٌ، 5) کوه ‌ده‌کلبعلی، 6) پل سودگان، 7) چشمندگان، 8) اطراف سد.

 

 

شکل ٢- منحنی دما- باران (آمبروترمیک) ایستگاه کلیماتولوژی چادگان؛ طول جغرافیاییَ38، ْ50 و عرض جغرافیاییَ46، ْ32 و 2140 متر ارتفاع از دریا، بر اساس آمار 10 سال متوالی 19٧6-19٦6.

 

 

روش تحقیق

با مراجعه به نقشه‌های توپوگرافی، عکس‌های هوایی، راه‌های دسترسی و بازدید‌های صحرایی اولیه محدوده مورد مطالعه بررسی شد (شکل ١). جمع‌آوری نمونه‌های گیاهی از اسفندماه 1386 تا اوایل آبان ماه 1387 انجام شد و در این فاصله زمانی، با مراجعات مکرر به منطقه، نسبت به جمع‌آوری گیاهان، ثبت مشخصات و تعیین اشکال زیستی گونه‌ها اقدام گردید. نمونه‌های جمع‌آوری شده پس از خشک شدن به صورت نمونه‌های هرباریومی استاندارد تهیه و در هرباریوم مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی اصفهان شناسایی شدند. شناسایی نمونه‌ها براساس روش‌های رایج و با استفاده از کلید‌های شناسایی، از جمله فلورا ایرانیکا (Rechinger, 1963-2005)، فلور ترکیه (Davis, 1965-1988)، فلور عراق (Townsend, 1966-1985)، فلور ایران (اسدی و همکاران، 1367-1386)، رُستنی‌های ایران (مبین، 1354-1375)، رده‌بندی گیاهی (مظفریان، 1383) و گون‌های ایران (معصومی، 1365-1380)، انجام گرفت. شکل زیستی گیاهان جمع‌آوری شده نیز بر اساس سیستم رانکایر (Raunkiaer, 1934; Archibold, 1995) و وضعیت حفاظتی آنها با استفاده از فهرست ارایه شده در منبع Red data book of Iran (Jalili and Jamzad, 1999) و کورولوژی گونه‌ها به تبعیت از Takhtajan (1986)، و Zohary (1963 و 1973) تعیین گردید. مجموعه‌هایی از نمونه‌ها در هرباریوم دانشگاه پیام نور مرکز نجف‌آباد و هرباریوم مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی اصفهان نگهداری شد.

 

نتایج

نتایج حاصل از این پژوهش در جدول ١ خلاصه شده است. در مجموع تعداد 339 گونه متعلق به 204 جنس و 54 تیره از گیاهان آوندی در این منطقه شناسایی شد. به جز یک گونه و یک جنس از شاخه دم‌اسبیان (Equisetophyta) و یک گونه و یک جنس از بازدانگان (Gnetophyta=Ephedraceae)، بقیه گیاهان (شامل 293 گونه، 173 جنس و 47 تیره دولپه‌ای و 44 گونه، 29 جنس و ٥ تیره تک‌ لپه‌ای) از شاخه نهاندانگان (Magnoliophyta) هستند. همچنین تیره Asteraceae با دارا بودن 27 جنس و 49 گونه و نیز جنس گون از خانواده Fabaceae با دارا بودن 25 گونه به ترتیب بزرگترین تیره و جنس منطقه را تشکیل می‌دهند (شکل‌های ٣ و ٤). پس از جنس گون، جنس Centaurea با 9 گونه، Cousinia و Salvia با 6 گونه، و جنس‌های Stachys، Polygonum و Allium هر یک با 5 گونه در رده‌های بعدی قرار دارند. تعداد 149 جنس با یک گونه و 38 جنس با دو گونه و بقیه با گونه‌های بیشتری در منطقه حضور دارند. همچنین 3 گونه انگلی و نیمه انگلی نیز شناسایی گردید. طیف زیستی منطقه (شکل ٥) نشان می‌دهد که 44% گونه‌ها همی‌کریپتوفیت، 27% تروفیت، 13% ژئوفیت، 11% کامفیت و 5% فانروفیت هستند. همچنین از لحاظ پراکندگی جغرافیایی در حدود 6/64% گونه‌ها ایرانی-تورانی، 7/9% چند منطقه‌ای و بقیه به سایر مناطق فلوریستیک تعلق دارند (جدول ١). تعداد 29 گونه (٠١/٨ % گونه‌ها) متعلق به14تیره (٧٢/٢٣ % تیره‌ها) از گیاهان این منطقه جزو گونه‌های انحصاری ایران هستند (جدول ١، گونه‌هایی که با ستاره (*) مشخص شده‌اند).

از بین گونه‌هایی که در این منطقه می‌رویند (جدول ١)، گونه‌های Ferulago contracta Boiss. & Hausskn.، Allium hirtifolium Boiss. و Haplophylum tuberculatum (Forssk.) Juss. جزو گیاهان در معرض خطر انقراض ایران، گونه‌های Centaurea ispahanica Boiss.، Trichodesma aucheri DC. و Pilostyles haussknechtii Boiss. جزو گیاهان نادر ایران و گونه‌های Ferula ovina (Boiss.) Boiss.، Prangos ferulacea (L.) Lindl، Prangos uloptera DC.، Isatis cappadocica Desv.، Iris iberica Hoffm.، Ziziphora clinopodioides Lam.، Allium hirtifolium Boiss.، Fritillaria imperialis L.، Eremurus persicus (Jaub. & Spach) Boiss.، Astragalus adscendens Boiss. & Hausskn.، Astragalus cyclophyllus G. Bunge.، Bromus tomentellus Boiss، Amygdalus scoparia Spach، Sanguisorba minor Scop. و Tribulus terrestris L. جزو گیاهان آسیب‌پذیر به شمار می‌آیند.

 

بحث و نتیجهگیری

حضور تعداد 339 گونه گیاهی متعلق به 54 تیره در عرصه 10000 هکتاری و در منطقه‌ای با شرایط اقلیمی مرطوب و سرد با بیش از 200 روز یخبندان در طول سال، نشان‌دهنده تنوع مطلوب پوشش گیاهی در این منطقه است. مقایسه این نتایج با نتایج حاصل از مناطق دیگر استان اصفهان نشان می‌دهد که در مناطق واقع در غرب این استان که ارتفاع بالاتر و بارندگی بیشتر (اقلیم سرد و نیمه‌ مرطوب یا مرطوب) دارند، گونه‌های بیشتری می‌‌رویند.

نکوخو (١٣٨٧) در منطقه‌ای به وسعت ١٢٥٠٠ هکتار در شهرستان فریدون‌شهر واقع در غرب چادگان تعداد ٥١٩ گونه متعلق به ٢٧٩ جنس و ٦٧ تیره را گزارش نمود که تعداد بیشتر گونه‌های آن با میزان بارندگی بیشتر (با میانگین سالانه ٥٧٧ میلی‌متر) و مرتفع‌تر بودن آن منطقه مرتبط است.یوسفی (١٣٨٢)، برای منطقه حفاظت‌شده قمشلو واقع در شرق چادگان، با وسعت تقریبی ٥٠٠٠٠ هکتار تعداد ٤٩٧ گونه متعلق به ٢٦٦ جنس و ٥٦ تیره را گزارش نمود. این منطقه با وجود وسعت بیشتر، از میانگین ارتفاعی و بارندگی کمتر (میانگین سالانه ١٨٨ میلی‌متر) برخوردار است. وضعیت تقریباً مشابه را می‌توان در پارک ملی کلاه قاضی واقع در جنوب اصفهان (آریاوند، ١٣٧٥)، و در منطقه قزاآن کاشان در شمال شرقی اصفهان (بتولی، ١٣٨٢) نیز مشاهده نمود. پریشانی (١٣٨٤)،‌ برای منطقه ونک سمیرم واقع در جنوب غربی اصفهان (با میانگین سالانه بارندگی ٣٩٨ میلی‌متر) نیز تعداد ٦٤٩ گونه متعلق به ٣٤٩ جنس و ٦٤ تیره را گزارش کرد. این منطقه نسبتاً مرتفع از اقلیم سرد نیمه مرطوب برخوردار است.

 

 

شکل ٣- نمودار تیره‌های بزرگ منطقه بر حسب تعداد گونه

 

 

شکل ٤- نمودار جنس‌های بزرگ با بیشترین تعداد گونه گیاهی منطقه

 

 

شکل ٥- اشکال زیستی گیاهان منطقه چادگان (Ph=فانروفیت، Ch=کامفیت، H=همی‌کریپتوفیت، G=ژئوفیت، T=تروفیت)

 

بررسی طیف زیستی و غلبه شکل‌های زیستی همی‌کریپتوفیت و تروفیت (مجموعاً 71%)، نشانگر فلور خاص مناطق کوهستانی مرکزی ایران است. همچنین، پراکنش جغرافیایی 6/64% عناصر ایرانی-تورانی نیز این مطلب را تأیید می‌کند. ویژگی بارز منطقه ایرانی-تورانی در وجود جنس‌های Astragalus، Cousinia  و Acantholimon است (Hedge and Wendelbo, 1970)، که این جنس‌ها در این منطقه رویش فراوانی دارند. حضور گونه‌های متعددی از جنس‌های مذکور به همراه گونه‌های مختلف از جنس‌های Centaurea، Acanthophyllum، Nepeta،Stachys، Allium و Ferula نشان از تسلط رویش‌های ایرانی-تورانی در منطقه دارد.

طیف رویشی عناصر گیاهی و درصد حضور هر یک از اشکال رویشی می‌تواند سیمایی از وضعیت آب و هوایی منطقه را تداعی کند. فراوانی گیاهان همی‌کریپتوفیت در یک منطقه نشان‌دهنده اقلیم سرد و کوهستانی در آن است (Archibold, 1995). با توجه به نوع اقلیم منطقه مورد مطالعه، به نظر کریمی (1366)، که معتدل مرطوب با زمستان‌های سرد است و با اقلیم نمای آمبرژه نیمه خشک سرد و نهایت این که اقلیم منطقه بین شاخص‌های اقلیمی معتدل تا سرد خشک در نوسان است، بنابراین حضور 44 درصد از گونه‌های گیاهی منطقه به شکل همی‌‌کریپتوفیت تحت تأثیر این اقلیم و به علت سردسیری، مرتفع و کوهستانی بودن منطقه است. همچنین، حضور 27 درصد گونه‌های گیاهی منطقه در طیف رویشی تروفیت به عنوان دومین شکل رویشی منطقه، به دلیل کوتاه بودن فصل رویش (دوره بذر تا بذر) است؛ اما کمی بارندگی و خشکسالی‌های اخیر، شرایط نامساعد قرق و چرا و متعاقب آن، تخریب‌هایی که در اثر فشارهای ناشی از این عوامل بر منطقه تحمیل شده است، از عواملی هستند که در فراوانی گیاهان یک‌ساله مؤثرند
(Solinska, et al., 1997).

در میان کشورهای خاور‌میانه، فلور ایران از لحاظ تعداد و درصد گونه‌های بوم‌زاد، یکی از غنی‌ترین آنها به شمار می‌رود به طوری که حدود 22-24 درصد گونه‌های فلور ایران، انحصاری محسوب می‌شوند (Jalili and Jamzad, 1999). شناسایی تعداد 29 گونه بوم‌زاد ایران از 14 تیره در منطقه (جدول ١)، که در حدود ٦/١ % از گونه‌های بوم‌زاد ایران را تشکیل می‌دهند، با توجه به وسعت کم منطقه مطالعه شده، حاکی از غنای گونه‌ای نسبتاً بالای منطقه است (یوسفی، 1385).

در بین گونه‌های گیاهی شناسایی شده 18 گونه درختی و درختچه‌ای (5 % کل گونه‌ها) در منطقه حضور دارد. با توجه به این که مظفریان (1383)، در حدود 538 گونه درختی و درختچه‌ای را برای فلور ایران نام برده است، این تعداد حدود 3/3 % کل گونه‌های درختی و درختچه‌ای فلور ایران را تشکیل می‌دهند. درصد پایین شکل زیستی فانروفیت نشان می‌دهد که این منطقه شرایط لازم برای استقرار پوشش‌های درختی و درختچه‌ای را ندارد. در زیر حوزه ایران مرکزی شکل‌های درختی و درختچه‌ای به ندرت دیده می‌شود (Zohari, 1973). در کوهپایه‌های این زیر حوزه، درختچه‌هایی مانند بادام را می‌توان مشاهده کرد ولی هیچ کدام جامعه گیاهی تشکیل نمی‌دهند بلکه به صورت منفرد یا در دستجات کوچک دیده می‌شوند. به عقیده Zohari (1973)، درگذشته اجتماعات پسته-بادام یکی از شاخص‌ترین اشکال رویشی بخش‌های داخل ایران بوده است و به دلایلی به تدریج از بین رفته و درحال حاضر تنها به ارتفاعات مناطق مرکزی ایران محدود شده است. با توجه به مطلب فوق، وجود گونه‌هایی از جنس بادام (Amygdalus) که به صورت پراکنده در ارتفاعات منطقه دیده می‌شوند را می‌توان از طرفی به تعلق این منطقه به زیر حوزه ایران مرکزی و از طرف دیگر به بقایای از بین رفته اجتماعات پسته- بادام نسبت داد که در فلات ایران به ویژه در ناحیه ایرانی-تورانی وجود داشته است.

وجود گونه‌هایی نظیر Allium hirtifolium (موسیر)، Acantholimon melanathum (کلاه میرحسن)، Stachys benthamiana، و گونه‌هایی از جنس Fritillaria در فلور منطقه که به صورت انحصاری در رشته کوه‌های زاگرس می‌رویند، می‌تواند نشان‌دهنده الگوی بوم‌زادی زاگرسی در بخش‌های کوهستانی ناحیه ایرانی-تورانی باشد. با توجه به این که منطقه مورد مطالعه در منتهی الیه جنوب غربی استان اصفهان قرار دارد، لذا دور از انتظار نیست که فلور آن ترکیب، مشترکی از عناصر زیر حوزه ایران مرکزی و کردستان-زاگرسی باشد.

در عین حال مشاهده گونه‌های مهاجم از جمله جاز (Scariola orientalis)، برخی گونه‌های تیره نعناع، گونه‌هایی از جنس فرفیون (Euphorbia spp.)، شیرین‌بیان (Glycyrrhiza glabra)، سریش (Eremurus sp) و شور (Anabasis haussknechtii) در نقاط مختلف، نیز می‌تواند نشان‌دهنده روند رو به تخریب در مراتع و دخالت انسان در عرصه‌های طبیعی منطقه باشد (یوسفی، 1385). این امر به منزله هشداری برای سازمان‌های مربوط به منابع طبیعی و مراتع است تا تدابیر حفاظتی در منطقه تشدید و نظارت بر بهره‌برداری از مراتع افزایش یابد.

از فهرست گیاهان در معرض تهدید ایران
(Jalili and Jamzad, 1999) و استان اصفهان، تعداد ٣ گونه در معرض خطر انقراض، ٣ گونه نادر و ١٥ گونه آسیب‌پذیر در بین گونه‌هایی که در این منطقه می‌رویند، وجود دارد. از آنجا که امروزه تخریب وسیع پوشش گیاهی و بهره‌برداری بی‌رویه منابع حیاتی با دخالت بشر در تمام عرصه‌ها رو به افزایش است، انقراض گونه‌های گیاهی و جانوری متعددی را در سطح کشور شاهد هستیم، لذا ضرورت دارد تا با شناسایی گونه‌های گیاهی و معرفی آنها خصوصاً گونه‌های نادر بومی، به مطالعه همه جانبه آنها پرداخته و ضمن جلوگیری از پیشرفت تخریب منابع حیاتی، در تبیین فرهنگ صحیح استفاده از زیست‌کره و به خصوص اکوسیستم‌های محلی و احیای عرصه‌های حیاتی بکوشیم و آسیب‌پذیری اکوسیستم‌ها را کاهش دهیم.

نسبت گونه به جنس معیاری برای معرفی نمو گونه‌ای است. این معیار از تقسیم تعداد گونه به تعداد جنس در هر منطقه به دست می‌آید و میزان بالای آن نشان‌دهنده تنوعی جدید و میزان پایین آن بیانگر آن است که تنوع در زمان بسیار طولانی پدیدار شده است (Solinska et al., 1997). نسبت گونه به جنس برای منطقه چادگان ٦/١ است. این نسبت برای قمشلو (یوسفی، ١٣٨٢)، فریدون‌شهر (نکوخو، ١٣٨٧)، کلاه قاضی (آریاوند، ١٣٧٥)، موته (رحیمی‌نژاد و فلاحی، ١٣٧٨)،‌ قزاآن کاشان (بتولی، ١٣٨٢) و ونک سمیرم (پریشانی، ١٣٨٤)، به ترتیب ٩/١، ٨/١، ٦/١، ٨/١، ٥/١، و ٩/١ است. این مقایسه نشان می‌دهد که نسبت گونه به جنس در کلیه مناطق مورد مقایسه، با وجود تفاوت در وسعت منطقه بررسی شده به یکدیگر نزدیک است. البته کمترین آن عدد ٥/1 در قزاآن کاشان (بتولی، ١٣٨٢)،‌ و بیشترین آن 9/1 در قمشلو (یوسفی، ١٣٨٢)، و ونک سمیرم (پریشانی، ١٣٨٤)، و ٨/١ در فریدون‌شهر (نکوخو، ١٣٨٧)، است. پایین بودن این نسبت در منطقه قزاآن کاشان (٥/١) و چادگان (٦/١) برطبق نظر Solinska و همکاران (1997)، مؤید این است که تنوع در زمان بسیار طولانی پدیدار شده است.


 

جدول ١- فهرست گیاهان شناسایی شده منطقه مورد مطالعه در شهرستان چادگان در غرب استان اصفهان. علایم مندرج در جدول عبارتند از: LF (اشکال زیستی)؛ Ph= فانروفیت، Ch= کامفیت، H= همی‌کریپتوفیت، G= ژئوفیت، T= تروفیت. Cho (کوروتیپ)؛ COSM= جهانی،
ES= اروپا-سیبری، IT= ایرانی-تورانی، M= مدیترانه‌ای، SS= صحرا-سندی، EH= اکسین-هیرکانی، PL= چند منطقه‌ای. Loc (موقعیت) ؛
1-چادگان، 2-لاخشکه، 3-دره گاو، 4-کوه بزی، 5-کوه ده‌کلبعلی، 6-پل سودگان، 7-چشمندگان، 8-اطراف سد (شکل ١). گونه‌هایی که با ستاره (*) مشخص شده‌اند انحصاری برای ایران هستند که در منطقه می‌رویند.

Loc

LF

Cho

نام گونه

 

Amaranthaceae

 

1

Ch

PL

Amaranthus blitoides S.Watson

*

1

T

PL

Amaranthus cruentus L.

 

1

T

PL

Amaranthus graecizans L.

 

Apiaceae

 

3

H

IT

Astrodaucus orientalis Drude

 

4

H

IT

Chaerophyllum macropodum Boiss.

 

5

H

IT

Echinophora platyloba DC.

 

5

H

IT-ES-M

Eryngium billardierei Heldr. ex Boiss.

 

6

H

IT

Eryngium bornmuelleri Nabelek

 

1

H

IT

Falcaria vulgaris Bernh.

 

2

H

IT

Ferulago contracta Boiss. & Hausskn. ex Boiss.

*

6

H

IT

Ferula haussknechtii H.Wolff ex Rech.f.

 

6

H

IT

Ferula ovina Boiss.

 

7

H

IT

Grammosciadium platycarpum Boiss. & Hausskn.ex Boiss.

 

2

H

IT

Gramosciadium scabridum Boiss.

 

3

H

IT

Heracleum lasiopetalum Boiss.

 

3

Ch

IT

Levisticum officinale W.D.J. Koch

 

3

H

IT-ES-M

Pimpinella tragium Vill.

 

6

H

IT

Prangos crossoptera Herrnst. & Heyn

*

4

H

IT

Prangos ferulacea Lindl.

 

8

H

IT

Prangos uloptera DC.

 

1

Ch

IT

Rhabdosciadium aucheri Boiss.

 

1

H

IT

Smyrniopsis aucheri Boiss.

 

2

H

IT

Smyrnium cordifolium Boiss.

 

2

T

IT-M

Turgenia latifolia Hoffm.

 

1

T

IT

Turgenia lisaeoides C.C.Towns.

 

Asteraceae

 

1

H

IT

Achillea cuneatiloba Boiss. & Buhse

 

2

H

IT

Achillea vermicularis Trin.

 

1

H

IT-SS

Achillea wilhelmsii K.Koch

 

1

T

PL

Acroptilon repens (L.) DC.

 

1

T

IT

Anthemis gayana Boiss.

*

7

T

IT

Anthemis haussknechtii Boiss. & Reut.

 

1

H

PL

Arctium lappa L.

 

1

H

IT

Arctium minus Bernh.

 

3

H

IT

Artemisia haussknechtii Boiss.

 

1

H

IT

Centaurea aucheri (DC.) Wagenitz

*

4

T

IT

Centaurea depressa M.Bieb.

 

5

T

IT

Centaurea gaubae (Bornm.) Wagenitz

 

1

H

IT-ES

Centaurea iberica Trevir. ex Spreng.

 

1

H

IT

Centaurea intricata Boiss.

 

1

T

IT

Centaurea ispahanica Boiss.

 

2

H

IT

Centaurea persica Boiss.

 

2

T

IT

Centaurea solstitialis L.

 

3

H

IT

Centaurea virgata Lam.

 

3

T

IT

Chardinia orientalis (L.) Kuntze

 

1

H

PL

Cichorium intybus L.

 

1

G

PL

Cirsium arvense (L.) Scop.

 

1

H

IT

Cirsium bracteosum DC.

*

2

H

IT

Cirsium congestum Fisch. & Mey. ex DC.

 

1

H

IT-M

Conyza bonariensis (L.) Cronquist

 

1

H

IT

Cousinia aucheri DC.

 

2

H

IT

Cousinia bachtiarica Boiss. & Hausskn.

*

1

H

IT

Cousinia canescens DC.

 

5

H

IT

Cousinia cylindracea Boiss.

*

1

H

IT

Cousinia lasiolepis Boiss.

 

5

H

IT

Cousinia multiloba DC.

 

2

H

IT-M

Crepis sancta (L.) Babc.

 

1

H

IT

Echinops cephalotes DC.

*

2

H

SS

Echinops kotschyi Boiss.

 

2

H

IT-M

Echinops orientalis Trautv

 

1

H

IT-SS

Gundelia tournefortii L.

 

1

Ch

IT

Hertia angustifolia Kuntze

 

3

Ch

IT-ES

Lasiopogon muscoides DC.

 

1

T

IT

Matricaria aurea Sch.Bip

 

1

H

IT

Scariola orientalis (Boiss.) Sojak

 

2

H

IT

Scorzonera cinerea Boiss.

 

2

H

IT

Scorzonera ispahanica Boiss.

*

6

T

IT-ES-M

Senecio vulgaris L.

 

2

H

IT

Serratula latifolia Boiss.

 

6

H

IT

Tanacetum polycephalum Sch. Bip.

*

1

G

IT

Taraxacum bessarabicum Fisch.

 

3

T

IT

Thevenotia persica Dc.

 

3

G

IT

Tragopogon buphthalmoides Boiss.

 

1

G

IT-M-SS

Tragopogon longirostris Bischoff ex Sch.Bip.

 

1

T

PL

Xeranthemum longepapposum Fisch. & Mey.

 

Berberidaceae

 

1

G

IT-M

Leontice leontopetalum L.

 

6

G

IT

Leontice armeniaca Boiv.

 

Boraginaceae

 

1

H

IT-ES

Anchusa italica Retz.

 

1

T

IT

Anchusa ovata Lehm.

 

2

H

IT-ES-M

Heliotropium europaeum L.

 

4

H

IT-M

Lappula barbata Gurke

 

1

T

IT

Nonea caspica  G.Don

 

4

T

IT

Nonea persica Boiss.

 

8

H

IT

Onosma cyrenaica E.A. Durand & Barratte

 

5

H

IT

Onosma demavendica Riedl

*

8

H

IT

Onosma microcarpa DC.

 

2

T

IT

Rochelia disperma Hochr.

 

2

T

IT

Rochelia persica Bunge ex Boiss.

 

1

H

IT

Trichodesma aucheri DC.

*

Brassicaceae

 

7

T

IT-ES

Alyssum desertorum Stapf

 

8

T

IT-M

Alyssum linifolium Stephan ex Willd.

 

8

H

IT

Alyssum persicum Boiss.

*

1

T

IT

Barbarea plantaginea DC.

 

1

T

COSM

Capsella bursa- pastoris (L.) Medik.

 

1

H

COSM

Cardaria draba (L.) Desv.

 

1

T

IT-ES

Chorispora tenella DC.

 

4

T

IT-M

Clypeola aspera Turrill

 

1

T

PL

Descurainia sophia (L.) Webb ex Prantl

 

5

H

IT

Fibigia suffruticosa Sweet

 

8

H

IT

Isatis cappadocica Desv.

 

5

H

IT-ES

Lepidium persicum Boiss.

 

1

T

IT-ES-M

Malcolmia africana (L.) W.T.Aiton

 

1

H

IT

Nasturtium officinale R.Br.

 

1

T

IT

Robeschia schimperi O.E.Schulz

 

8

T

PL

Thlaspi arvense L.

 

Campanulaceae

 

 

H

IT

Asyneuma multicaule (Boiss.) Rech.f. & Schiman-Czeika

 

3

T

IT

Asyneuma persicum Bornm.

 

Capparaceae

 

1

T

IT

Cleome iberica DC.

 

Caprifoliaceae

 

2

Ph

IT

Lonicera nummulariifolia Jaub. & Spach

 

Caryophyllaceae

 

5

Ch

IT-SS

Acanthophyllum crassifolium Boiss.

*

5

Ch

IT

Acanthophyllum microcephalum Boiss.

 

1

T

IT-M

Cerastium dichotomum L.

 

1

H

IT

Gypsophila persica Barkoudah

 

2

T

IT

Gypsophila polyclada Fenzl ex Boiss.

 

3

T

IT-M

Silene conoidea L.

 

3

Ch

IT

Silene morganae Freyn

 

2

T

IT

Silene pungens Boiss.

 

8

H

IT

Silene chlorifolia Sm.

 

3

T

IT-ES

Stellaria holostea L.

 

3

T

IT

Vaccaria grandiflora Jaub. & Spach

 

Chenopodiaceae

 

1

T

IT

Ceratocarpus arenarius L.

 

1

T

COSM

Chenopodium album L.

 

3

T

PL

Chenopodium botrys L.

 

1

T

PL

Chenopodium foliosum Asch.

 

2

T

PL

Kochia scoparia (L.) Schrad.

 

1

H

IT-ES-M

Noaea mucronata (Forssk.) Asch. & Schweinf.

 

1

H

PL

Salsola kali L.

 

 

 

 

Clusiaceae

 

2

H

IT

Hypericum helianthemoides (Spach) Boiss.

 

2

H

IT

Hypericum scabrum L. 

 

Convolvulaceae

 

1

H

COSM

Convolvulus arvensis L.

 

5

H

IT

Convolvulus commutatus Boiss.

 

Crassulaceae

 

1

G

IT

Rosularia persica A.Berger

 

Cuscutaceae

 

2

T

IT

Cuscuta campestris Yunck.

 

Cyperaceae

 

1

G

IT

Carex nutans Host

 

1

G

IT

Eleocharis palustris (L.) Roem. & Schult.

 

8

G

IT

Holoschoenus vulgaris Link

 

Dipsacaceae

 

2

H

IT

Cephalaria microcephala Boiss.

 

5

H

IT

Pterocephalus canus Coult. ex DC.

 

8

T

IT

Scabiosa persica Boiss.

 

Ephedraceae

 

5

Ph

IT-ES-M

Ephedra major Host

 

Equisetaceae

 

6

G

PL

Equisetum arvense L.

 

Euphorbiaceae

 

3

H

IT

Chrozophora hierosolymitana Spreng.

 

1

H

IT

Euphorbia cheiradenia Boiss. & Hohen.

 

2

H

IT

Euphorbia decipiens Boiss. & Buhse

*

1

H

IT

Euphorbia heteradenia Jaub. & Spach

 

1

H

IT

Euphorbia plebeia Boiss.

*

Fabaceae

 

1

Ch

IT

Astragalus cephalanthus DC.

 

1

Ch

IT

Astragalus chrysostachys Boiss.

 

1

Ch

IT

Astragalus brachycalyx Fisch. ex Boiss.

 

1

Ch

IT

Astragalus albispinus Sirj. & Bornm.

 

8

Ch

IT

Astragalus brachyodontus Boiss.

 

4-3

Ch

IT

Astragalus campylanthus Boiss.

 

1-4

H

IT

Astragalus caraganae Fisch. & C.A.Mey.

 

3

H

IT

Astragalus compactus Lam.

 

8

H

IT

Astragalus cyclophyllon Beck

 

4

Ch

IT

Astragalus effuses Bunge

 

1

Ch

IT

Astragalus eriosphaerus Boiss.& Hausskn.

 

1

Ch

IT

Astragalus floccosus Boiss.

 

6

Ch

IT

Astragalus fragiferus Bunge

 

1

Ch

IT

Astragalus gossypinus Fisch.

 

1

T

IT-M

Astragalus hamosus L.

 

4

Ch

IT

Astragalus holopsilus Bunge

 

3

Ch

IT

Astragalus horridus Boiss.

 

1

H

IT

Astragalus macropelmatusBunge ssp. pseudobuchtormensis (Sirj. & Rech.f.) Podlech

 

3

Ch

IT

Astragalus multijugus DC.

 

1

Ch

IT

Astragalus murinus Boiss.

 

3

Ch

IT

Astragalus myriacanthus Boiss.

 

8

Ch

IT

Astragalus ovinus Boiss.

 

3

Ch

IT

Astragalus rhodosemius Boiss. & Hausskn.

 

2

Ch

IT

Astragalus susianus Boiss.

 

3

Ch

IT

Astragalus verus Olivier

 

3

H

IT

Cicer oxyodou Boiss. & Hohen.

 

1

T

IT

Cicer pinnatifidum Jaub. & Spach

 

1

H

IT-ES-M

Coronilla varia L.

 

1

H

IT-M

Glycyrrhiza glabra L.

 

8

Ph

IT

Halimodendron halodendron (Pall.) Druce

 

7

H

IT-ES

Hedysarum criniferum Boiss.

 

1

T

IT-ES-M

Lathyrus aphaca L.

 

1

T

IT (cult.)

Lens culinaris Medik.

 

1

H

PL

Lotus corniculatus L.

 

1

H

IT-ES

Medicago sativa L.

 

1

H

PL

Melilotus officinalis (L.) Lam.

 

1

H

IT

Onobrychis altissima Grossh.

 

1

H

IT

Onobrychis melanotricha Boiss.

*

1

Ch

IT

Ononis spinosa L.

 

1

H

IT

Sophora alopecuroides L.

 

3

H

IT-ES-M

Trifolium repens L.

 

1

H

IT

Trigonella aphanoneura Rech. f.

*

8

T

IT

Vicia angustifolia L.

 

Fumariaceae

 

1

T

IT

Fumaria vaillantii Loisel.

*

Geraniaceae

 

1

G

IT

Biebersteinia multifida DC.

 

1

G

IT

Geranium kotschyi Boiss.

 

8

G

IT

Geranium persicum Schonb.-Tem.

 

8

G

IT-ES-M

Geranium tuberosum L.

 

Iridaceae

 

3

G

IT

Iris acutiloba C. A. Mey.

 

1

G

IT-ES

Iris iberica Hoffm.

 

3

G

IT

Iris songarica Schrenk

 

1

G

IT-ES-M

Iris spuria L.

 

Ixioliriaceae

 

2

G

IT-EH

Ixiolirion tataricum Schult.f.

 

Juncaceae

 

3

G

PL

Juncus gerardii Loisel.

 

Lamiaceae

 

1

G

IT

Ajuga chamaecistus Ging. ex Benth.

 

1

G

IT

Eremostachys macrophylla Montbret & Aucher

 

5

H

IT

Hymenocrater bituminosus Fisch. & C.A. Mey.

 

3

H

PL

Lamium album L.

 

1

H

PL

Mentha longifolia Hud.

 

2

T

IT

Nepeta daenensis Boiss.

 

3

T

IT

Nepeta laxiflora Benth.

 

1

T

IT

Nepeta pungens (Bunge) Benth.

 

3

H

IT

Phlomis anisodonta Boiss.

 

1

H

IT

Phlomis aucheri Boiss.

 

3

H

IT

Phlomis olivieri Benth.

 

1

H

IT

Phlomis persica Boiss.

*

1

G

IT

Prunella vulgaris L.

 

5

H

IT

Salvia aristata Aucher ex Benth.

*

5

Ch

IT

Salvia hydrangea DC. ex Benth.

 

5

H

IT-ES

Salvia nemorosa L.

 

3

H

IT

Salvia reuteriana Boiss.

 

4

H

IT

Salvia urmiensis Bunge

 

1

H

IT-ES

Salvia virgata Ait.

 

1

T

IT

Satureja hortensis L.

 

5

H

IT

Scutellaria tomentosa Bertol.

 

3

H

IT

Stachys acerosa Boiss.

 

2

H

IT

Stachys benthamiana Boiss.

 

1

H

IT

Stachys inflate Benth.

 

4

H

IT

Stachys lavandulifolia Vahl

 

7

H

IT

Stachys pilifera Benth.

*

8

H

IT-SS

Teucrium orientale L.

 

2

Ch

IT

Thymus daenensis Celak.

*

1

Ch

IT-ES

Ziziphora clinopodioides Lam.

 

8

T

IT-ES

Ziziphora tenuior L.

 

Liliaceae

 

5

G

IT

Allium ampeloprasum L.

 

3

G

IT

Allium haemanthoides Boiss. & ex Regel

 

7

G

IT

Allium hirtifolium Boiss.

*

6

G

IT

Allium scabriscapum Boiss.

 

6

G

IT

Allium monophyllum Vved. & Vved.

 

1

G

IT

Bellevalia cyanopoda Wendelbo

 

1

G

IT

Bellevalia longistyla (Miscz.) Grossh.

 

1

G

IT

Colchicum kotschyi Boiss.

 

1

G

IT

Colchicum soboliferum Stef.

 

4

G

IT

Eremurus persicus Boiss.

 

5

G

IT

Fritillaria gibbosa Boiss.

 

3

G

IT

Fritillaria imperialis L.

 

5

G

IT-ES

Ornithogalum sintenisii Freyn

 

Malvaceae

 

8

H

IT

Alcea aucheri Alef.

 

8

H

IT

Alcea crassicaulis I. Riedl

*

1

H

IT

Alcea rufescens Boiss.

 

3

H

PL

Malva neglecta Wallr.

 

1

H

IT-ES-M

Malva sylvestris L.

 

Moraceae

 

1

Ph

(Cult.)IT

Morus alba L.

 

1

Ph

(Cult.)IT-ES

Morus nigra L.

 

Onagraceae

 

1

H

PL

Epilobium hirsutum L.

 

Orobanchaceae

 

4

H

IT

Orobanche alba Stephan ex Willd.

 

Papaveraceae

 

1

T

IT- M

Hypecoum pendulum L.

 

1

T

IT-M

Glaucium corniculatum (L.) Rudolph

 

1

T

IT

Glaucium grandiflorum Boiss. & A.Huet

 

1

T

IT-M

Glaucium oxylobum Boiss. & Buhse

 

4

T

IT

Glaucium pulchrum Stapf

 

Plantaginaceae

 

1

H

IT-ES-M

Plantago lanceolata L.

 

1

T

COSM

Plantago major L.

 

Platanaceae

 

1

Ph

IT-M

Platanus orientalis L.

 

Plumbaginaceae

 

3

Ch

IT

Acantholimon aspadanum Bunge

 

4

Ch

IT

Acantholimon melananthum Boiss.

 

5

Ch

IT

Acantholimon senganense Bunge

 

Poaceae

 

1

H

PL

Agropyron cristatum (L.) Gaertn.

 

1

T

IT-ES

Avena fatua L.

 

3

T

IT-M

Boissiera squarrosa(Sol.) Nevski

 

1

T

PL

Bromus danthoniae Trin. ex C.A.Mey.

 

3

T

IT-M

Bromus squarrosus L.

 

3

T

PL

Bromus tectorum L.

 

3

H

IT

Bromus tomentellus Boiss.

 

3

H

PL

Dactylis glomerata L.

 

3

T

IT

Eremopyrum bonaepartis (Spreng.) Nevski

 

3

T

IT

Heteranthelium piliferum Hochst. ex Jaub. & Spach

 

3

G

IT-M

Hordeum bulbosum L.

 

2

T

IT

Hordeum violaceum Boiss. & Hohen.

 

1

T

PL

Hordeum vulgare L.

 

3

H

IT

Melica jacquemontii Decne.

 

2

H

IT

Melica persica Kunth

 

1

G

COSM

Phragmites australis (Cav.) Steud.

 

7

G

IT-ES-M

Poa bulbosa L.

 

5

T

IT

Psathyrostachys fragilis (Boiss.) Nevski

 

3

G

IT

Puccinellia bulbosa Grossh.

 

3

H

IT

Secale cereale L.

 

1

T

PL

Setaria viridis (L.) P. Beauv.

 

1

H

IT

Stipa barbata Desf.

 

1

T

IT-ES-M

Taeniatherum crinitum (Schreb.) Nevski

 

Polygonaceae

 

8

H

IT

Polygonum paronychioides C.A. Mey.

 

1

Ch

IT-ES

Atraphaxis spinosa L.

 

1

T

PL

Polygonum  persicaria L.

 

1

H

COSM

Polygonum aviculare L.

 

3

T

IT

Polygonum patulum M.Bieb.

 

3

H

IT

Polygonum polycnemoides Jaub. & Spach

 

7

G

IT

Rheum persicum Losinsk.

 

7

H

IT

Rumex elbrusensis Boiss.

 

Portulacaceae

 

1

T

COSM

Portulaca oleracea L.

 

Rafflesiaceae

 

3

T

IT

Pilostyles haussknechtii Boiss.

 

Ranunculaceae

 

7

T

IT-M

Adonis flammea Jacq.

 

6

G

IT

Anemone biflora DC.

 

1

T

IT-M

Consolida orientalis (J.Gay) Schrodinger

 

2

T

IT

Delphinium cyphoplectrum Boiss.

 

2

T

IT

Delphinium lanigerum Boiss.

*

1

T

PL

Ranunculus arvensis L.

 

7

T

IT

Ranunculus pichleri Freyn ex Stapf

 

1

H

IT-ES

Ranunculus polyanthemos L.

 

5

G

IT

Thalictrum isopyroides C.A.Mey.

 

Rhamnaceae

 

5

Ph

IT

Rhamnus persica Boiss.

 

Rosaceae

 

2

Ph

IT

Amygdalus elaeagrifolia Spach

 

3

Ph

IT

Amygdalus kotschyi Hohen. ex Spach

 

1

Ph

IT

Amygdalus scoparia Spach

 

2

Ph

IT

Cerasus brachypetala Boiss.

 

3

G

IT-ES-M

Potentilla reptans L.

 

2

Ph

IT

Rosa elymaitica Boiss. & Hausskn. ex Boiss.

 

1

Ph

IT

Rosa orientalis A.Dupout ex DC.

 

1

G

IT-ES-M

Sanguisorba minor Scop.

 

Rubiaceae

 

3

T

IT-ES

Asperula arvensis L.

 

8

H

IT

Asperula glomerata (M.Bieb.) Griseb.

 

5

H

IT

Cruciata laevipes Opiz

 

1

H

IT

Galium tricornutum Dandy

 

1

H

IT-ES

Galium verum L.

 

Rutaceae

 

5

Ch

IT-ES

Ruta tuberculata Forssk.

 

Salicaceae

 

1

Ph

IT

Salix excelsa J.F.Gmel.

 

Santalaceae

 

1

H

IT

Thesium kotschyanum Boiss.

 

Scrophulariaceae

 

2

H

IT

Linaria pyramidata Spreng.

 

2

H

IT-M

Verbascum speciosum Schrad.

 

1

H

IT

Scrophularia pruinosa Boiss.

 

1

H

IT

Scrophularia sanguinea Grau

 

1

G

COSM

Veronica anagalis-aquatica L.

 

1

T

IT

Veronica intercedens Bornm.

 

3

H

IT

Veronica orientalis Mill.

 

Solanaceae

 

1

H

PL

Datura stramonium L.

 

1

H

IT

Hyoscyamus arachnoideus Pojark.

*

1

H

PL

Hyoscyamus niger L.

 

7

T

IT-SS

Hyoscyamus pusillus L.

 

1

T

COSM

Solanum nigrum L.

 

Tamaricaceae

 

8

Ph

IT

Tamarix ramosissima Ledeb.

 

Thymelaeaceae

 

3

Ph

IT

Daphne mucronata Royle

 

Ulmaceae

 

1

Ph

IT

Ulmus boissieri Grudz.

 

Valerianaceae

 

3

T

IT

Valerianella szovitsiana Fisch. & C.A. Mey.

 

Zygophyllaceae

 

5

T

IT-ES-M-SS

Peganum harmala L.

 

1

T-H

PL

Tribulus terrestris L.

 

 

 

 
 

آریاوند، ا. (١٣٧٥) بررسی مقدماتی فلور و اجتماعات گیاهی منطقه حفاظت‌شده کلاه قاضی. مجله زیست‌شناسی ایران ٢: 7-31.

اداره مطالعات و طراحی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان (١٣٧٦) مطالعات توجیهی-اجرایی حفاظت آب و خاک، حوزه آبخیز سد زاینده‌رود، پارسل B2، گزارش شماره 51، اداره مطالعات و طراحی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان، اصفهان.

اسدی، م.، معصومی، ع. ا.، جم‌زاد، ز.، خاتمساز، م. و باباخانلو، پ. (1367-1386) (ویراستاران)، فلور ایران، جلد‌های 1-57. مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، تهران.

بتولی، ح. (١٣٨٢) تنوع زیستی و غنای گونه‌ای عناصر گیاهی ذخیره‌گاه قزاآن کاشان. مجله پژوهش و سازندگی ٦١: 85-103.

پریشانی، م. ر. (١٣٨٤) رُستنی‌های منطقه ونک سمیرم (استان اصفهان). مجله پژوهش و سازندگی ٦٨: 84-103.

رحیمی‌نژاد، م. و فلاحی، س. (١٣٧٨) بررسی رُستنی‌های منطقه حفاظت‌شده موته. مجله زیست‌شناسی ایران ٨: 33-47.

سازمان جغرافیایی کشور (1350) نقشه توپوگرافی 50000/1، چاپ اول، برگ II 6055، شیت‌های بردشاه، چادگان، داران و شاه‌آباد، انتشارات سازمان جغرافیایی کشور، تهران.

سعیدفر، م. و نوروزی، م. (1377) پوشش گیاهی منطقه اصفهان. انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، تهران.

عصری، ی. (1384) اکولوژی پوشش‌های گیاهی. انتشارات دانشگاه پیام نور، تهران.

کریمی، م. (1366) گزارش آب و هوای مرکزی ایران (استان‌های چهارمحال و بختیاری، اصفهان و یزد). دانشکده کشاورزی، انتشارات دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان.

مصداقی، م. (1384) بوم‌شناسی گیاهی. انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.

مظفریان، و. (1383) درختان و درختچه‌های ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، تهران.

مظفریان، و. (1383) رده‌بندی گیاهی، جلد 1 و 2، انتشارات امیرکبیر، تهران.

معصومی، ع. ا. (1365-1380) گون‌های ایران. 4 جلد، انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، تهران.

نکوخو، م. (1387) بررسی فلور و پوشش گیاهی منطقه فریدون‌شهر در استان اصفهان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور مرکز نجف‌آباد، ایران.

یوسفی، م. (138٢) بررسی گیاهان پناهگاه حیات وحش قمشلو. مجله زیست‌شناسی ایران 4: 72-87.

یوسفی، م. (1385) فلور ایران. انتشارات دانشگاه پیام نور، تهران.

 

 

Archibold, O. W. (1995) Ecology of world vegetation. Chapman and Hall Inc, London.

Davis, P. H. (1965) Flora Turkey, vols. 1-8. Edinburgh University Press, Edinburgh.

Hedge, I. C. and Wendelbo, P. (1970) Patterns of Distribution and Endemism in Iran. Notes from the Royal Botanic Garden, Edinburgh. 36: 441-464.

Jalili, A. and Jamzad, Z. (1999) Red data book of Iran. Research institute of forest and rangelands, Tehran.

Raunkiaer, C. (1934) Plant life forms and statistical plant geography. Clarendon Press. Oxford.

Rechinger, K. H. (1963-2005) Flora Iranica, vols. 1-176. Graz. Austria.

Solinska, G. B., Namura, O. A. and Symonides, E. (1997) Long term dynamics of a relict forest in an urban area. Floristica et Geobotanica. 42 (2): 423-479.

Takhtajan, A. (1986) Floristic regions of the world. University of California Press, Ltd. California

Townsed, C. C. and Guest, E. (1966- 1985) Flora of Iraq, vols: 1-9. Ministry of Agriculture, Baghdad.

Zohary, M. (1963) On the geobotanical structure of Iran. Bulletin of Research Council of Israel.

Zohary, M. (1973) Geobotanical foundations of the Middle East, Stuttgart.