معرفی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان منطقه حفاظت شده شیمبار (استان خوزستان)

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران

چکیده

منطقه شیمبار یا شیرین بهار با مساحتی معادل 53 هزار هکتار در 45 کیلومتری شمال شرقی مسجد سلیمان و در محدوده بخش اندیکا و در دامنه شمالی دریاچه سد شهید عباسپور در حوزه زاگرسی، ناحیه ایرانی-تورانی قرار دارد. پوشش گیاهی منطقه با پیمایش میدانی در سه فصل زمستان، بهار و تابستان، سال‌های 1391 و 1392 جمع‌آوری و پس از پرس و خشک کردن با منابع فلوری مرتبط با ایران و کشورهای همسایه شناسایی شد. در پژوهش حاضر، تعداد 189 گونه متعلق به 149 جنس و 51 تیره شناسایی شد. بزرگترین تیره‌های گیاهی منطقه، Asteraceae با 23 گونه، Poaceae با 19 گونه، Lamiaceae با 18 گونه، Papilionaceae با 18 گونه، Rosaceae با 10 گونه، Apiaceae با 9 گونه، Brassicaceae و Caryophyllaceae هرکدام با 8 گونه بودند. ترکیب اشکال زیستی گیاهان منطقه به صورت 13 درصد فانروفیت، 6 درصد کامه‌فیت، 25 درصد همی‌کریپتوفیت، 15 درصد کریپتوفیت و 41 درصد تروفیت است. بیشترین درصد گونه‌ها متعلق به ناحیه ایرانی-تورانی بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of floristics, life form and chorology of plants in Shimbar protected area (Khuzestan province)

نویسندگان [English]

  • Mehri Dinarvand 1
  • Hamid Ejtehadi 1
  • Mohammad Jankju 2
  • Bahram Andarzian 3
1 Department of Biology, Faculty of Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 2 Department of Range and Watershed Management, Faculty of Natural Resources and Environment, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Khuzestan Agricultural and natural Resources Research Center, Ahwaz, Iran
چکیده [English]

The Shimbar or Shirin Bahar region with an area of 53000 h is located in 45 km north east of Masjed Soleyman city, Andica town and north of Shahid Abaspour dam. The area belongs to the Zagrosian district of Irano-Turanian region. In three seasons, winter, spring and summer of 2012 to 2013, herbarium specimens of the area were collected and named by the Floras of Iran and neighboring countries. In this research, 189 species belonged to 149 genera and 51 families were determined. Most of the species belonged to Asteraceae with 23, Poaceae with 19, Lamiaceae and Papilionaceae with 18, Rosaceae with 10, Apiaceae with 9 and, Brassicaceae followed by the Caryophyllaceae each with 8 species. The life forms of the species in Shimbar included 13% phanerophytes, 6% chamephytes, 25% hemicryptophytes, 15% cryptophytes and 41% therophytes. The highest precent of the species belonged to the Irano-Turanian region.
 
 
 
 
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Khuzestan province
  • Chorology
  • Life Form
  • Flora
  • Shimbar protected area

گیاهان نقش پایه‌ای در شکل‌گیری اکوسیستم‌های طبیعی دارند، بنابراین شناخت دقیق گونه‌های گیاهی و اطلاع از تنوع زیستی گیاهی، تنوع رویشگاهی، جوامع گیاهی و توان بالقوه منابع موجود در هر منطقه ما را برای برنامه‌ریزی پیرامون توسعه پایدار و مدیریت منابع طبیعی کشور یاری خواهد داد (Jamzad, 2008).مطالعات فلوریستیک و تعیین پراکنش جغرافیایی گونه‌ها مقدمه‌ای برای پژوهش‌های اندازه‌گیری تنوع گونه‌ای، تعیین پتانسیل رویشی منطقه و مبنایی برای مطالعات جامعه‌شناسی و بوم‌شناسی است (Eshghi Malayeri et al., 2013). تنوع فلور استان خوزستان به علت وجود رویشگاه‌های مختلف، به صورت: تالابی، شوره‌زار، شن‌زار و تپه ماهوری در بخش دشتی و پوشش جنگلی یا درخت‌زار خشک بلوط و رویش‌های کوهسری برف‌گیر، در مناطق کوهستانی شمال و شمال شرق استان است (Dinarvand, 2003).از مجموع 102 تیره گیاهی عالی شناسایی شده در استان، گونه‌های 80 تیره گیاهی در زیستگاه‌های خشکی، 13 تیره فقط در زیستگاه‌های آبی و گونه‌های 10 تیره در هر دو زیستگاه دیده می‌شوند (Dinarvand and Sharifi, 2008). در راستای اجرای طرح جمع‌آوری فلور خوزستان تاکنون بیش از 800 گونه برای استان شناسایی شده است. تاکنون تحقیق کاملی در خصوص شناسایی دقیق فلور منطقه انجام نشده است، بنابراین پژوهش حاضر به عنوان مقدمه مطالعات بعدی اکولوژیک و مدیریت منطقه حفاظت شده، ضرورت دارد.

 

مواد و روش‌ها.

منطقه شیمبار یا شیرین بهار شامل محدوده‌ای در دامنه شمالی دریاچه سد شهید عباسپور در حوزه زاگرسی (ناحیه ایرانی-تورانی) است. این منطقه در 45 کیلومتری شمال شرقی مسجد سلیمان و در محدوده بخش اندیکا، بین مختصات جغرافیایی 32 درجه و 8 دقیقه تا 32 درجه و 29 دقیقه عرض شمالی و 49 درجه و 29 دقیقه تا 48 درجه و 46 دقیقه طول شرقی قرار دارد (شکل 1). مساحت این منطقه 53 هزار هکتار و تغییرات ارتفاعی منطقه بین 400 تا 3400 متر از سطح دریا است. سیمای عمومی منطقه شامل سه رویشگاه شاخص: الف) جنگل (درخت‌زار) بلوط، ب) مراتع با پوششی از گونه‌های علفی و پ) تالاب با پوشش انبوهی از درختچه‌های آب‌دوست است.(مشاهدات شخصی). میانگین حداکثر دما 34 درجه سلسیوس در تیر ماه و میانگین حداقل دما 6 درجه سلسیوس در دی ماه است (شکل 2 منحنی آمبروترمیک منطقه شیمبار). آنالیز 5 نقطه بخش خشکی و آب تالاب نشان داد، خاک منطقه شامل: 16 تا 22 درصد شن، 36 تا 60 درصد سیلت و 24 تا 42 درصد رس و هدایت الکتریکی آن بین 92/0 تا 15/1 میلی‌موس و میزان اسیدیته 3/7 تا 5/7 است. میزان هدایت الکتریکی آب تالاب شیمبار 3203 تا 3580 میکروزیمنس و اسیدیته آن 7/7 است.

با پیمایش میدانی در سه فصل زمستان، بهار و تابستان سال‌های 1391 و 1392 نمونه‌های گیاهی منطقه جمع‌آوری و پس از پرس و خشک کردن، با استفاده از منابع فلوری نظیر: فلور ایرانیکا (Rechinger, 1963-2012)، فلور ترکیه (Davis, 1972)، فلور فلسطین (Zohary, 1972)، فلور عراق (Townsend and Guest, 1974-1985)، فلور رنگی ایران (Ghahreman, 1978-1995)، فلور ایران (Assadi, 1989-2012) و فلور خوزستان (Mozaffarian, 1999) تا حد زیرگونه و واریته شناسایی شدند. اسامی فارسی از فرهنگ نام‌های گیاهان ایران (Mozaffarian, 1998) اقتباس شده است. برای طبقه‌بندی شکل زیستی از روش Raunkiaer (1934) که کامل‌تر و ساده‌تر از روش‌های دیگر است، استفاده شد. این سیستم بر اساس موقعیت جوانه‌های رویشی در زمان سپری کردن فصل نامساعد برای رشد، بنا شده است و گیاهان بر این اساس در پنج گروه اصلی: فانروفیت، کامه‌فیت، همی‌کریپتوفیت، کریپتوفیت و تروفیت قرار می‌گیرند (Mobayen, 1981). پراکنش جغرافیایی گونه‌ها با استفاده از فلور فلسطین (Zohary, 1972)، مبانی جغرافیای گیاهی خاور میانه (Zohary, 1973) و فلور ایران (Assadi, 1989-2012)، تعیین گردید. منحنی آمبروترمیک منطقه بر اساس داده‌های اقلیمی مستخرج از پایگاه اینترنتی ناسا (http://power.larc.nasa.gov) برای 13 سال اخیر در محیط Excel ترسیم شد.

 

 

 

شکل 1- موقعیت منطقه حفاظت شده شیمبار در استان خوزستان

 

 

شکل 2- منحنی آمبروترمیک منطقه شیمبار بر اساس داده‌های اقلیمی سایت ناسا

 


نتایج

معرفی فلور منطقه: در تحقیق حاضر، تعداد 189 گونه متعلق به 51 تیره و 149 جنس شناسایی شد (پیوست 1). که 3 گونه آن از نهانزادان آوندی و بازدانگان و بقیه از نهاندانگان بودند. دولپه‌ای‌ها 42 تیره، 121 جنس و 159 گونه و تک‌لپه‌ای‌ها 6 تیره، 26 جنس و 28 گونه بودند. بزرگترین تیره‌های گیاهی منطقه به ترتیب فراوانی عبارت بودند از: Asteraceae با 23 گونه، Poaceae با 19 گونه، Lamiaceae با 18 گونه، Papilionaceae با 18 گونه، Rosaceae با 10 گونه، Apiaceae با 9 گونه، Brassicaceae و Caryophyllaceae هر کدام با 8 گونه (شکل 3). بزرگترین جنس مشاهده شده در منطقه Astragalus و Trifolium هر کدام به ترتیب با 6 و 5 گونه هستند. تعداد گونه‌های بوم‌زاد 20 گونه بودند. طی نخستین جمع‌آوری از منطقه در زمستان 1391، گونه Mandragora autumnalis Bertol. برای نخستین بار در ایران مشاهده و به عنوان گزارش گونه جدید برای فلور ایران توسط نگارنده معرفی شد (Dinarvand and Howaizeh, 2014).

معرفی شکل زیستی گونه‌های منطقه: بیشترین تعداد شکل رویشی منطقه متعلق به تروفیت‌ها بود و درصد اشکال زیستی گیاهان منطقه شامل: 13 درصد فانروفیت، 6 درصد کامه‌فیت، 25 درصد همی‌کریپتوفیت، 15 درصد کریپتوفیت و 41 درصد تروفیت است (شکل‌های 4 و 5). گونه‌های فانروفیت نظیر: Ampelopsis vitifolia، Populus euphratica، Rubus sanctus، Tamarix ramosissima و Vitexa agnus-castus خودرو در بخش تالابی دیده می‌شوند و گونه‌هایی نظیر: Acer monspessulanum، Amygdalus scoparia، Cerasus brachypetala، Crataegus aronia و Pistacia khinjuk به عنوان گونه‌های همراه بلوط هستند.

.معرفی پراکنش جغرافیایی (کوروتیپ) گونه‌های منطقه: مطالعه پراکنش گونه‌ها نشان می‌دهد که بیشترین درصد گونه‌ها متعلق به عناصر ناحیه ایرانی-تورانی است. گونه‌های ناحیه ایرانی-تورانی به تنهایی 31 درصد بوده، به علت نفوذ برخی عناصر ناحیه صحرا-سندی به بخش درخت‌زار بلوط، 6/1 درصد گونه‌ها منحصرا متعلق به ناحیه صحرا-سندی هستند. از مجموع گونه‌های بوم‌زاد 19 عنصر ایرانی-تورانی و فقط یک گونه صحرا-سندی است. گونه‌های ناحیه ایرانی-تورانی/ اروپا-سیبری 15 درصد، ناحیه ایرانی-تورانی/ مدیترانه‌ای 6 درصد، ایرانی-تورانی/ صحرا-سندی 5 درصد بود. عناصر چند ناحیه‌ای 5/36 درصد گونه‌ها را شامل می‌شوند (پیوست 1).

 

 

 

شکل 3- مقایسه بزرگترین تیره‌های گیاهی منطقه شیمبار

 

شکل 4- تعداد گونه‌های منطقه شیمبار

 

 

شکل 5- درصد اشکال زیستی گونه‌های منطقه شیمبار

 


بحث و نتیجه‌گیری.

منطقه حفاظت شده شیمبار در حوزه زاگرسی ناحیه ایرانی-تورانی قرار دارد و درصد بالایی از عناصر گیاهی این ناحیه در این منطقه حضور دارد. اقلیم منطقه با تابستان خشک و زمستان معتدل باعث شده گونه‌های گیاهی نواحی اروپا-سیبری و مدیترانه‌ای نیز حضور 20 درصدی در منطقه داشته باشند. از مجموع 102 تیره گیاهی گزارش شده از استان (Dinarvand and Assadi, 2011) 51 تیره، (حدود 50 درصد) در منطقه وجود دارد که علت این تنوع و غنای گونه‌ای، قطعاً وجود رویشگاه‌های خشکی و آبی مختلف و عوامل محیطی تأثیرگذار بوده است. به دلیل عوامل تأثیرگذار منفی ناشی از فعالیت‌های انسانی نظیر: چرای دام و فعالیت‌های ساخت و ساز جاده‌ای که به تغییر سیمای منطقه منجر گردیده، گونه‌های تروفیت بیش از سایر اشکال رویشی در منطقه دیده می‌شود. فراوانی گیاهان یک‌ساله تیره Asteraceae در منطقه شیمبار نیز مانند منطقه نوژیان حوزه رودخانه دز، بیانگر فشار ناشی از فعالیت‌های انسان و تعلیف دام است. حضور بالای گیاهان این تیره باید به عنوان زنگ خطری در خصوص تخریب پوشش گیاهی منطقه مد نظر قرار گیرد و ضمن ارزیابی علل و عوامل آن، برنامه‌های مدیریتی برای حفاظت از منابع طبیعی طراحی و به کار گرفته شود (Mehrnia and Ramak, 2014). استان خوزستان از نظر توپوگرافی شامل دو بخش کوهستانی در شمال و شمال شرق و جلگه در جنوب است (Mozaffarian, 1999). تالاب شیمبار در بخش کوهستانی استان واقع است و حضور درخت‌زار بلوط، گونه‌های درختچه‌ای همراه آن و گونه‌های درختی و درختچه‌ای بیشه‌های مردابی به حضور درصد نسبتا خوبی از گونه‌های فانروفیت (24 گونه) در منطقه شیمبار منجر شده است که در مقایسه با بیشه‌زارهای حاشیه رودخانه‌های دز، کرخه و کارون در بخش جلگه‌ای، با گونه‌های درختی و درختچه‌ایLycium shawii، Populus euphratica و Tamarix passerinoides از تنوع گیاهان چوبی بسیار مناسبی برخوردار است(Dinarvand, 2005). گونه‌های گیاهی دارویی نظیر: Ferula stenocarpa، Prangos uloptera و Tanacetum polycephalum و زینتی منطقه نظیر: Pterocephalus kurdicus و
P. melanobasisبه طور عمده به دسته همی‌کریپتوفیت‌ها تعلق دارند. منطقه شیمبار پتانسیل حضور 20 گونه بوم‌زاد ایران را دارد و گونه‌هایی نظیر: Arum giganteum، Astragalus gypsocola، Azilia erynghiides، Pterocephalus melanobasis، Rosularia sempervivum و Silene eriocalycinaجزو گونه‌های نادر در ایران هستند (Ghahreman, and Attar, 1999) شایان ذکر است که این گونه‌ها در منطقه پوشش محدودی نیز دارند. از سوی دیگر، گونه دارویی Mandragora autumnalis که اخیراً برای ایران شناسایی شده از این منطقه جمع‌آوری شده است، بنابراین لازم است توجه ویژه‌ای در جهت حفاظت و صیانت از پوشش گیاهی منطقه به عمل آید و برخی قسمت‌های منطقه به صورت ذخیره‌گاه مورد حفاظت قرار گیرد. تاکنون تحقیق کاملی در خصوص شناسایی دقیق فلور منطقه انجام نشده است، بنابراین نتایج بررسی حاضر مقدمه‌ای برای مطالعات بعدی اکولوژیک و مدیریت این منطقه حفاظت شده خواهد بود.

 

سپاسگزاری

نگارندگان از جناب آقای مهندس مولا معاون محترم منابع طبیعی تحقیقات زیست محیطی خوزستان و مدیریت محترم مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان بابت همکاری صمیانه قدردانی می‌نمایند.

 

 

Assadi, M. (ed.) (1989-2012) Flora of Iran, vols: 1-76, Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran (in Persian).

Davis, P. H. (ed.) (1972) Flora of Turkey and the East Aegean Islands. vols. 1-8, University of Edinburgh, Edinburgh.

Dinarvand, M. (2003) Biodiversity of plant species in arid zones of southwest Iran: the case of Khuzestan, Seventh International conference on development of dry lands, ICARDA, Tehran, Iran

Dinarvand, M. (2005)Identification and classification habitats in south western of Iran. MSc thesis, Razi University, Kermanshah, Iran (in Persian).

Dinarvand, M. and Howeizeh, H. (2014) A new record of the genus Mandragora (Solanaceae) for flora of Iran. Iranian Journal of Botany 20(2): 179-182.

Dinarvand, M. and Sharifi, M. (2008) An outlook on vegetation of habitats in South-West of Iran (Khuzestan province). Pajouhesh Va Sazandegi 81: 77-86 (in Persian).

Eshghi Malayeri, B., Asgari Nematian, M., Kazemaini, F. and Dehshiri, M. M. (2013) Study of floristics, life form of Ahan Gelali main. Iranian Journal of Plant Biology 5(15): 45-58 (in Persian).

Ghahreman, A and Attar, F. (1999) Biodiversity of plant species in Iran. Tehran University Publication Center, Tehran.

Ghahreman, A. (1978-1995) Flore de lʼIran en couleurs naturalles, Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran (in Persian, French and English).

Jamzad, Z. (2008) Planning on botany researches and taxonomy in nature. In: Strategic framework for developing and promoting natural resources research in I.R. Iran (Ed. Assareh, M. H. and Akhlaghi, S. J. S.) 408. Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran (in Persian).

Mehrnia, M. and Ramak, P. (2014) Floristic investigation of Noujian Watershed (Lorestan province). Iranian Journal of Plant Biology 6(20): 113-136 (in Persian).

Mobayen, S. (1981) Plant geography. 2nd edition, Tehran University Publication, Tehran (in Persian).

Mozaffarian, V. (1998) A dictionary of Iranian plant names. Farhang Moaser, Tehran (in Persian).

Mozaffarian, V. (1999) Flora of Khuzestan. Research Center of Natural resource and Husbandry of Khuzestan, Ahvaz (in Persian).

Prediction of worldwide energy resource. Retrieved from http://www.power.larc.nasa.gov. On: 15 Jun 2012.

Rechinger, K. H. (ed) (1963-2012) Flora Iranica. vols. 1-176, Graz.

Townsend, C. C. and Guest, E. (1974-1985) Flora of Iraq. vols. 3, 4, 8, Ministry of Agriculture and Agrarian Reform, Baghdad.

Zohary, M. (1972) Flora Palaestina. vols. 1-4. The Jerusalem Academic Press, Israel.

Zohary, M. (1973) Geobotanical foundations of the Middle East. 2 vols. Stuttgart, Israel.


پیوست 1- فهرست گونه‌های گیاهی، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی در منطقه حفاظت شده شیمبار. اشکال زیستی: He: همی‌کریپتوفیت، Th: تروفیت، C: کریپتوفیت، Ch: کامفیت، Ph: فانروفیت،Ge: ژئوفیت، Hy: هیدروفیت، Hel: هلوفیت. پراکنش جغرافیایی: IT: ایرانی-تورانی، ES: اروپا-سیبری، SS: صحارا-سندی، Cosm: جهان‌وطنی، M: مدیترانه‌ای، Endemic: بوم‌زاد.

نام تاکسون

نام فارسی

کوروتیپ

شکل زیستی

Aceraceae

-

 

 

Acer monspessulanum L.

کیکم، افرا

IT

Ph

Anacardiaceae

-

 

 

Pistacia khinjuk Stocks

خینجوک-کلخونگ

IT, SS, M

Ph

Apiaceae

-

 

 

Ammi majus L.

زنیان خودرو

IT, M

Th

Azilia eryngioides (Pau.) Hedge & Lamond

آزیل

IT, Endemic

He

Eryngium billardieri F. Delaroche

زول

IT, ES

He

Ferula stenocarpa Boiss. & Hausskn.

کما

SS, Endemic

He

Lagoecia cuminoides L.

-

IT

Th

Prangos uloptera DC.

جاشیر

IT

He

Scandix pecten-veneris L.

-

IT, M

Th

Smyrniopsis aucheri Boiss.

پیکل

IT

He

Tetrataenium lasiopetalum (Boiss.) Manden.

-

IT

He

Araceae

-

 

 

Arum giganteum Ghahreman

-

IT, Endemic

C (Ge)

Aristolochiaceae

-

 

 

Aristolochia olivieri Collengo

چپقک

IT, Endemic

He

Asclepiadaceae

-

 

 

Marsdenia erecta (L.) R. Br.

زردکیش

IT

Ph

Aspleniaceae

-

 

 

Ceterach officiarum Lam. et DC.

سرخس طلایی

Cosm

C (Ge)

Asteraceae

-

 

 

Aegopordon berardioides Boiss. (Cynareae)

-

IT

He

Anthemis hyalina DC. (Anthemideae)

بابونه

IT, M

Th

Anthemis susiana Nab. (Anthemideae)

بابونه

SS

Th

Cardus arabicus Jacq. ex Murray subsp. arabicus (Cynareae)

-

IT, ES, SS

Th

Centaurea iberica Trev. ex Spreng. (Cynareae)

گل گندمی

IT, ES, M

He

Centaurea luristanica Rech. f. (Cynareae)

گل گندمی

IT, Endemic

He

Centaurea solstitialis L. (Cynareae)

-

IT, ES

Th

Cousinia bazoftensis Attar (Cynareae)

هزارخاری

IT, Endemic

He

Crepis sancta (L.) Babcock (Lactuceae)

ریش قوش

IT, SS, M

Th

Filago eriocephala Guss. (Inuleae)

-

IT, SS, M

Th

Garhadiolus angulosus Jaub. & Spach (Lactuceae)

-

IT, ES, M

Th

Notobasis syriaca (L.) Cass. (Cynareae)

-

IT, SS, M

Th

Outreya carduiformis Jaub. & Spach (Cynareae)

فرچه‌ای

IT, ES

He

Picnomon acarna (L.) Cass. (Cynareae)

-

IT, ES

Th

Postia puberula Boiss. & Hausskn.(Inuleae)

-

IT

He

Reichardia orientalis (L.) Hochreutiner (Lactuceae)

-

IT, ES, SS

Th

Senecio vernalis Waldst. & Kit. (Senecioneae)

پیرگیاه

IT, ES, M

Th

Senecio vulgaris L. (Senecioneae)

پیرگیاه

IT, ES, M

Th

Steptorrhamphus tuberosus (Jacq.) Grossh. (Lactuceae)

کاهوی صخره‌ای

IT, ES

He

Tanacetum polycephalum Schultz-Bip. subsp. polycephalum (Anthemideae)

مخلصه

IT

He

Xanthium strumarium L. (Heliantheae)

زردینه

IT, ES

Th

Xanthium spinosum L. (Heliantheae)

زردینه

IT, ES, M

Th

Zoegea leptaurea L. var. mianensis (Boiss.) Rech. f. (Cynareae)

خورشید صبح

IT, Endemic

Th

Boraginaceae

-

 

 

Heliotropium europaeum L.

آفتاب پرست

IT, ES, SS

Th

Nonnea caspica (Willd.) G. Don

-

IT, ES

Th

Onosma bolbutrichum DC.

زنگوله‌ای

IT, ES

He

Onosma dasytrichum Boiss.

زنگوله‌ای

IT, Endemic

He

Brassicaceae

-

 

 

Aubrieta parviflora Boiss.

-

IT

He

Biscutella didyma L.

-

IT, SS, M

Th

Capsell bursa-pastoris (L.) Medicus

کیسه کشیش

IT, ES, SS, M

Th

Cardamine hirsuta L.

-

IT, ES, M

Th

Clypeola jonthlaspi L.

-

IT, ES, M

Th

Erophila verna (L.) Besser

-

IT, ES

Th

Isatis raphanifolia Boiss.

-

IT

Th

Nasturtium officinale (L.) R. Br.

علف چشمه، بولاغ اوتی

IT, ES, SS

C (Hel)

Campanulaceae

-

 

 

Asyneuma persicum (DC.) Bornm.

گل چاک

IT

He

Campanula cecilii Rech. f. & Schiman-Czeika

گل استکانی

IT

Th

Campanula humillima DC.

گل استکانی

IT, Endemic

He

Legousia falcata (Ten.) Fritsch

-

IT, ES, M

Th

Michauxia koeiana Rech. f.

گل شکافته

IT, Endemic

He

Capparidaceae

-

 

 

Cleome iberica DC.

علف مار

IT, ES

He

Caryophyllaceae

-

 

 

Cerastium glomeratum Thuill.

دانه مرغ

IT, ES

Th

Dianthus strictus Banks & Soland

میخک

IT, M

Ch

Herniaria glabra L.

علف فتق

IT, ES, M

He

Minartia hybrida (Vill.) Schischk. subsp. hybrida

مرواریدی دورگ

IT, ES, M

Th

Polycarpon tetraphyllum (L.) L.

پردانه

IT, ES, SS

Th

Silene eriocalycina Boiss.

سیلن

IT

He

Stellaria pallida (Dumort.) Pire

گندمک

IT, ES

Th

Vaccaria oxydonta Boiss.

صابونک

IT, ES, SS

Th

Chenopodiaceae

-

 

 

Chenopodium album L. subsp. album

سلمه تره

IT, ES, M

Th

Chenopodium foliosum Aschers.

قوش اوزومی

IT, ES

Th

Cistaceae

-

 

 

Helianthemum salicifolium (L.) Mill. var. salicifolium

گل آفتابی

IT, SS

Th

Convolvulaceae

-

 

 

Convolvulus arvensis L.

پیچک هرز

IT, ES, SS

Th

Convolvulus chondrillioides Boiss.

پیچک

IT

Ch

Crassulaceae

-

 

 

Rosularia sempervivum (M. B.) Berger var. glabrum (Roymind- Hamet) Assadi

-

IT

C (Ge)

Umbilicus tropaeollifolius Boiss.

-

IT

C (Ge)

Cyperaceae

-

 

 

Carex pachystylis J. Gay

جگن

IT, ES, M

C (Hel)

Eleocharis palustris (L.) Roem. & Schult. var. iranica Kukkonen

-

IT

C (Hel)

Dipsacaceae

-

 

 

Pterocephalus melanobasis Pau.

سربال

IT, Endemic

He

Pterocephalus kurdicus Vatke var. kurdicus

سربال

IT

He

Ephedraceae

-

 

 

Ephedra foliata Boiss.

ارمک، افدرا، ریش بز

IT, SS, M

Ph

Euphorbiaceae

-

 

 

Euphorbia helioscopia L.

شیرسگ، فرفیون

IT, ES, SS, M

Th

Papilionaceae

-

 

 

Alhagi mannifera Desf.

خار شتر

SS

He

Astragalus adscendens Boiss. & Hausskn.

گون

IT

Ch

Astragalus brachycalyx Fischer

گون

IT

Ch

Astragalus carduchorum Boiss. & Hausskn.

گون

IT

Ch

Astragalus denudatum Steven.

گون

IT, ES

Ch

Astragalus fasciculifolius Boiss.

گون

IT, SS

Ph

Astragalus gypsocola Massomi & Mozaffarian

گون

IT, SS, Endemic

He

Glycyrrhiza glabra L.

شیرین بیان

IT, ES

C (Ge)

Hymenocarpus circinatus (L.) Savi

یونجه سکه‌ای

IT, SS

Th

Medicago minima (L.) Bartalini

یونجه

IT, ES, SS, M

Th

Medicago polymorpha L.

یونجه

IT, ES, SS, M

Th

Trifolium angustifolium L. var. angustifolium

شبدر

IT, M

Th

Trifolium campestre Schreb

شبدر

IT, ES, SS, M

Th

Trifolium repens L.

شبدر

IT, ES, M

He

Trifolium stellatum L.

شبدر

IT, SS, M

Th

Trifolium tomentosum L.

شبدر

IT, ES, M

Th

Trigonella stellata Forssk.

شبدر

IT, SS, M

Th

Vicia sativa L.

ماشک، کرسنه، گاودانه

IT, ES, M

Th

Fagaceae

-

 

 

Quercus brantii Lindl.

بلوط

IT

Ph

Geraniaceae

-

 

 

Erodium cicutarium (L.) Lher. ex Aiton

نوک لک لکی

IT, ES, SS, M

Th

Erodium malacoides (L.) Lher. ex Aiton

نوک لک لکی

IT, SS, M

Th

Geranium lucidum L.

شمعدانی

IT, ES, SS, M

Th

Geranium molle L.

شمعدانی

IT, SS, M

Th

Lamiaceae

-

 

 

Ajuga austro-iranica Rech. f.

لبدیسی

IT

He

Cyclotrichum straussii (Bornm.) Rech. f.

ریحانی

IT, Endemic

He

Lamium amplexicaule L. var. amp lexicaule

گزنه سفید

IT, ES, SS

Th

Marrubium astracanicum Jacq.

فراسیون

IT, ES, SS

He

Micromeria myrtifolia Boiss. & Hohen

گل ریز

IT, SS

He

Nepeta fissa C. A. Mey.

پونه

IT

He

Nepeta glomerulosa Boiss.

پونه

IT, Endemic

He

Nepeta kotschyi Boiss. var. persica (Boiss.) Jamzad

پونه

IT, Endemic

Ch

Phlomis olivieri Benth.

گوش بره

IT, ES

He

Salvia indica L.

مریم گلی

IT, M

He

Salvia palaestina Benth.

مریم گلی

IT, M

He

Satureja bachtiarica Bunge

مرزه

IT, Endemic

Ch

Scutellaria multicaulis Boiss. subsp. multicaulis

گل کلاه‌خودی

IT, Endemic

Ch

Stachys ballotiformis Vatke

سنبله‌ای

IT

He

Stachys ixodes Boiss. & Husskn. ex Boiss.

سنبله‌ای

IT, Endemic

He

Teucrium polium L.

مریم نخودی، چز، کلپوره

IT, ES, SS, M

Ch

Vitexa agnus-castus L. var. pseudo-negundo Hausskn.

بنگرو، پنج انگشتی

IT, ES, SS, M

Ph

Ziziphora clinopodioides Lam.

کاکوتی

IT, ES

Ch

Liliaceae

-

 

 

Gagea chlorantha (M. B.) Schultes & Schultes

-

IT, M

C (Ge)

Muscari incostricum Resh. f.

-

IT

C (Ge)

Ornithogalum persicum Hausskn. ex Bornm.

-

IT

C (Ge)

Scilla belli Baker

-

IT

C (Ge)

Malvaceae

-

 

 

Alcea aucheri (Boiss.) Alef.

گل ختمی

IT

He

Malva neglecta Wallr.

پنیرک

IT, ES, M

He

Moraceae

-

 

 

Ficus carica L.

انجیر

IT, ES, SS, M

Ph

Myrtaceae

-

 

 

Myrtus communis L.

مورد

IT, ES, SS, M

Ph

Orchidaceae

-

 

 

Epipactis veratrifolia Boiss. & Hohen.

-

IT, ES

C (Ge)

Plantaginaceae

-

 

 

Plantago leoflingii L.

بارهنگ

IT, SS

Th

Plantago psyllium L.

اسفرزه

IT, ES, SS

Th

Primulaceae

-

 

 

Anagallis arvensis L.

آناغالیس

IT, ES, SS, M

Th

Poaceae

-

 

 

Aegilops triuncialis L.

گندم نیا

IT, SS

Th

Avena clauda Durieu

یولاف، جو دوسر

IT, ES

Th

Agropyron repens (L.) P. Beauv.

-

IT, ES, M

C (Ge)

Boissiera squarrosa (Banks et Soland.) Nevski

-

IT, ES, M

Th

Bromus danthoniae Trin.

جارو علفی

IT, ES, SS, M

Th

Bromus tectorum L. var. tectorum

جارو علفی

IT, ES, SS

Th

Cymbopogon olivieri (Boiss.) Bor

پوتار

SS

C (Ge)

Cynodon dactylon (L.) Pers.

مرغ

IT, ES, SS, M

C (Ge)

Eremopoa persica Trin. var. persica

-

IT, ES

Th

Heteranthelium piliferum (Banks & Soland.) Hoschst

دگر گل گندمی

IT, M

Th

Hordeum bulbosum L.

جو پیازدار

IT, ES, M

C (Ge)

Hordeum glaucum Steud.

جو هرز

IT, ES, SS

Th

Hyparrhenia hirta (L.) Stapf in Prain

نریشت

IT, SS, M

C (Ge)

Melica persica Kunth

ملیکا

IT, ES

C (Ge)

Oryzopsis holciformis (M. B.) Hack. var. holciformis

برنج کوهی

IT

C (Ge)

Phalaris paradoxa L.

علف قناری

IT, M

Th

Poa bulbosa L.

چمن پیازدار

IT, ES, M

C (Ge)

Polypogon semiverticillatus (Forssk.) Hyl.

-

IT, ES, M

Th

Trachynia distachya (L.) Link.var. distachya

گیس بافته

IT, ES

Th

Podophyllaceae

-

 

 

Bongardia chrysogonum (L.) Spach

سینه کبکی

IT

C (Ge)

Polygonaceae

-

 

 

Rumex crispus L.

ترشک

IT, ES, M

He

Punicaceae

-

 

 

Punica granatum L.

انار خودرو

IT, ES

Ph

Ranunculaceae

-

 

 

Batrachium trichophyllum (Chaix) Bosch

-

IT, ES

C (Hy)

Ranunculus asiaticus L.

آلاله

IT, SS, M

C (Ge)

Ranunculus chius DC.

آلاله

IT, ES, M

Th

Ranunculus marginatus dʼUrv.

آلاله

ES, SS, M

Th

Rhamnaceae

-

 

 

Rhamnus cornifolia Boiss. & Hohen. var. cornifolia

سیاه تنگرس

IT

Ph

Rhamnus oleoides L.

سیاه تنگرس

IT

Ph

Rosaceae

-

 

 

Amygdalus hausskenchtii (C. K. Schneider) Bornm. var. hausskenchtii

بادام، ارجنک

IT, Endemic

Ph

Amygdalus scoparia Spach

ارژن، بادام کوهی

IT, SS

Ph

Cerasus brachypetala Boiss. var. brachypetala

آلبالوی کوهستانی

IT

Ph

Cerasus brachypetala Boiss. var. bornmulleri (Schneider) Browicz.

آلبالوی کوهستانی

IT

Ph

Cerasus microcarpa (C. A. Mey.) Boiss. subsp. microcarpa

آلبالوی دانه ریز

IT

Ph

Crataegus aronia (L.) Bosc. ex DC.

زالزالک

IT

Ph

Rosa foetida J. Herrman.

نسترن

IT

Ph

Rosa villosa L.

نسترن

IT

Ph

Rubus sanctus Schreber

تمشک

IT, ES

Ph

Sanguisorba minor Scop. var. muricata (Spach) Briq.

توت روباهی

IT, ES

He

Rubiaceae

-

 

 

Asperula arvensis var. albida Bornm.

-

IT, ES, M

Th

Galium aparine L.

-

IT, ES, M

Th

Callipeltis cucullaria (L.) Stev.

-

IT, SS

Th

Salicaceae

 

 

 

Populus euphratica Olive.

پده

IT, SS, M

Ph

Scrophulariaceae

-

 

 

Nanorrhinum khuzistanicum Naanaie, Assadi & Tavassoli

-

IT, Endemic

He

Veronica anagalis-aquatica L. var. michuauxii (Lam.) A. Jelen.

سیزاب

IT, M

C (Hel)

Veronica orientalis Mill.

سیزاب

IT

He

Veronica persica Poir.

سیزاب

IT, ES, M

Th

Veronica polita Fries

سیزاب

IT, ES, M

Th

Sinopteridaceae

-

 

 

Cheilanthes fragrans (L.) Swartz

سرخس معطر

Cosm

C (Ge)

Solanaceae

-

 

 

Hyoscyamus senecionis Willd. var. senecionis

بذرالبنج

IT

He

Hyoscyamus senecionis Willd. var. bipinnatisectus (Boiss.) Boiss.

بذرالبنج

IT

He

Mandragora autumnalis Bertol.

-

IT, M

He

Tamaricaceae

-

 

 

Tamarix ramosissima Ledeb.

گز

IT, ES

Ph

Tymeleaceae

-

 

 

Daphne oleoides Schreb subsp. kurdica (Bornm.) Bornm.

تورونگ

IT

Ph

Urticaceae

-

 

 

Parietaria judaica L.

گوش موش

IT, ES, SS

C (Ge)

Parietaria lusitanica L.

گوش موش

IT, SS

Th

Valerianaceae

-

 

 

Valeriana sisymbrifolia Vahl

سنبل الطیب، علف گربه

IT, ES

C (Ge)

Vitaceae

-

 

 

Ampelopsis vitifolia (Boiss.) Planch.

شبه تاک، رزک

IT, ES

Ph

Zygophyllaceae

-

 

 

Peganum harmala L.

اسپند

IT, ES, SS, M

Th

Zannichelliaceae

-

 

 

Zannichellia palustris L.

-

Cosm

C (Hy)