دانشگاه اصفهان علوم زیستی گیاهی 3041-9603 2 3 2010 05 22 Biochemical changes in terpenoid compounds of Mentha spicata essential oils in response to excess zinc supply تغییرات بیوشیمیایی میزان ترپنوئیدهای موجود در اسانس گیاه دارویی نعناع سبز L.) (Mentha spicata در پاسخ به تیمار مقدار اضافی روی (Zn) 25 34 18770 FA سعید زارع ده‌آبادی گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران زهرا اسرار گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران میترا مهربانی مرکز تحقیقات فارماسوتیکس، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی و علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، ایران Journal Article 2016 06 14 Zinc plays an important role in many structural and biochemical functions in plants. However, excess amount of this element as heavy metal is one of the limiting factors for plants. Spearmints were grown in green house at nutrient solution containing different concentration of zinc until the flowering stage. The essential oils from fresh spearmint samples were isolated by water distillation (Clevenger) and analyzed by gas chromatograph-mass spectrophotometer (GC-Mass). In this research, results indicated that, monoterpenes were major parts of essential oils in M. spicata and low percent of these compounds were sesquiterpenes. In comparative investigation, content of oxygenate monoterpenes decreased with employing zinc in nutrient solution but, hydrocarbonate monoterpene contents of essence were increased. Total monoterpene contents of essence increased significantly by zinc treatment. However, with increasing Zn concentration, sesquiterpene contents such as hydocarbonates and oxygenates reduced gradually. It was concluded that, total oxygenate monoterpenes were more affected by Zn treatment and its reduction was remarkable. This could be due to bioenergetical changes in plant cells in response to heavy metal stress. عنصر روی نقش‌های ساختاری و عملکردی فراوانی را در بسیاری از فرآیندهای متابولیکی گیاهان بر عهده دارد، ولی مقدار اضافی آن در خاک‌ها به عنوان فلز سنگین، یک فاکتور محدود‌کننده رشد برای گیاهان محسوب می‌شود. با توجه به اهمیت بالای گیاه نعناع در زمینه‌های دارویی و صنعتی، در این تحقیق اثر غلظت‌های متفاوت روی بر این گیاه مطالعه شد. نمونه‌های گیاهی در اتاقک رشد با شرایط کاملاً استاندارد و تحت تیمار غلظت‌های مختلف عنصر روی تا رسیدن به مرحله گلدهی کامل نگهداری شدند. از دستگاه کلونجر به منظور استخراج اسانس و از دستگاه کروماتوگرافی گازی- طیف سنجی جرمی (GC-Mass) برای شناسایی ترکیبات اسانس استفاده شد. در بررسی‌های بیوشیمیایی انجام شده در این تحقیق مشخص گردید، قسمت اعظم اسانس گیاه نعناع سبز را ترکیبات مونوترپنی تشکیل می‌دهند و سزکوئی ترپن‌ها درصد کمتری از مواد موجود در اسانس را به خود اختصاص می‌‌دهند. همچنین، مقایسه میزان ترکیبات ترپنی نشان داد، تیمار گیاه نعناع با عنصر روی موجب کاهش میزان مونوترپن‌‌های اکسیژنه موجود در اسانس شده، ولی مقدار مونوترپن‌‌های هیدروکربنه را افزایش داده است. مقدار کلی مونوترپن‌‌ها با افزایش کاربرد روی در محلول غذایی افزایش، ولی مقدار سزکوئی‌ترپن‌‌ها- اعم از اکسیژنه و هیدروکربنه- در همه نسبت‌‌های فلز روی کاهش یافت. به‌طور کلی، از نتایج به‌دست آمده چنین برمی‌آید که، مقدار مونوترپن‌‌های اکسیژنه در مقایسه با سزکوئی‌ترپن‌‌ها بیشتر تحت تاثیر تیمار عنصر روی قرار گرفته و کاهش آن چشمگیرتر است و این ممکن است به‌دلیل تغییرات بیوانرژتیک سلول‌های گیاه نعناع سبز در پاسخ به تنش فلز سنگین روی باشد. https://ijpb.ui.ac.ir/article_18770_dd387b8475719869391806c5d615cb6d.pdf